بخش هشتم : ظرفيت‌هاى موجود در جهان اسلام مقدمه به رغم ركود و ايستايى ظاهرى تمدن اسلامى هنوز كانون‌هاى فرهنگى جهان اسلام با حلقه‌هاى مرئى و نامرئى فرهنگ غنى آن به‌هم متصل‌اند . روابط كشورهاى اسلامى و مناسباتشان در چارچوب همين حلقه‌هاى فرهنگى رقم مىخورد . يافتن هويت حقيقى تمدن اسلامى و جان‌گرفتن بنيادگرايى اسلامى مستلزم آگاهى از ظرفيت‌هاى موجود در جهان اسلام است . بنابراين در بخش حاضر تلاش خواهد شد ، ضمن معرفى ظرفيت‌هاى موجود در جهان اسلام و ترسيم موقعيت جغرافيايى كشورهاى اسلامى و بيان مرزهاى فرهنگى آنها ، به منابع اقتصادى و اندوخته‌هاى فرهنگى آنها نيز پرداخته شود . موقعيت جغرافيايى كشورهاى اسلامى ميليون‌ها مسلمان در سراسر كرهء زمين پراكنده‌اند . بيشتر جمعيت بيش از پنجاه كشور جهان مسلمان‌اند و در اين ميان چهل كشور رسماً كشور اسلامى قلمداد مىشوند . « 1 » كشورهايى چون ايران ، افغانستان ، پاكستان ، بنگلادش ، اندونزى ، مالزى ، عربستان ، يمن ، عراق ، سوريه ، فلسطين ، كويت ، مصر ، مغرب و مراكش ، تونس و الجزاير كه دين رسمىشان اسلام است ، بيشترين جمعيت مسلمان را در خود جاى داده‌اند . پاره‌اى از كشورها نيز داراى نظام حكومت اسلامى نيستند ، اما مسلمانان بسيارى در آنها زندگى مىكنند . « 2 » كشورهاى آسياى جنوب شرقى ، هندوستان ، لبنان ، اندونزى ، تركيه ، بوسنى و

--> ( 1 ) . آلاسدير درايسدل و جرالد اچ . بليك ، جغرافياى سياسى خاورميانه و شمال آفريقا ، ترجمه دُرِّه ميرحيدر ( مهاجرانى ) ، ص 30 . ( 2 ) . براى آگاهى بيشتر بنگريد به : على كتانى ، اقليت‌هاى مسلمان در جهان امروز ، ترجمه محمدحسين‌آريا .